fbpx

Microgreens, czyli mikroliście i mikrozioła

Kategorie:
Microgreens czyli mikroliście i mikrozioła

W XXI wieku, ze względu na zły styl życia i nawyki żywieniowe, wzrasta liczba chorych na choroby cywilizacyjne jak na przykład rak, cukrzyca, otyłość oraz choroby układu krążenia, czy nadciśnienie. Problem ten dotyczy zarówno krajów rozwijających się jak i rozwiniętych. Mimo farmakologicznych metod leczenia, naukowcy wciąż poszukują skutecznych alternatyw. Z uwagi na znaczną ilość prozdrowotnych substancji i składników odżywczych, jedną z nich są microgreens – czyli mikro warzywa.

Czym są microgreens?

Czym sa microgreens

Z ang. microgreens czyli mikro warzywa, to młode i delikatne siewki jadalnych roślin, produkowane z nasion różnych gatunków warzyw, roślin zielnych, aromatycznych ziół i dzikich roślin jadalnych. Mikroliście to prawdziwa bomba witaminowa i super food XXI wieku. W zależności od rodzaju i gatunku plony microgreens pojawiają się po 7-21 dniach od wykiełkowania nasion, gdy liścienie w pełni się rozwinęły oraz pojawiły się pierwsze liście właściwe. Stanowią świetny dodatek do sałatek, kanapek i wielu dań. Dzięki szerokiej gamie zapachów, barw i tekstur coraz częściej wykorzystuje się dekoracyjny aspekt mikroliści. Mikro warzyw nie należy mylić z powszechnie znanymi kiełkami czy młodymi warzywami liściastymi jak roszponka czy rukola. Amatorsko, microgreens mogą być uprawiane hydroponicznie na bawełnianym materiale, jak popularna rzeżucha.

Historia uprawy microgreens

Choć mikro warzywa zaczęły pojawiać się w menu szefów kuchni w San Francisco we wczesnych latach osiemdziesiątych XX wieku. Później stały się popularne i w latach dziewięćdziesiątych były już uprawiane w całych Stanach Zjednoczonych. Słowo „microgreens” zostało po raz pierwszy udokumentowane dopiero w 1998 roku. Mimo upływu blisko 40 lat moda na microgreens pojawiła się w Polsce stosunkowo niedawno i dopiero wchodzi na nasze talerze. Dlatego mikrogreeny są często postrzegane jako drogie, luksusowe i fantazyjne dodatki, często wykorzystywane przez ekskluzywne restauracje. Szefowie kuchni uwielbiają używać ich do wzmacniania smaku i wyglądu swoich potraw.

Mikroliście czy kiełki?

Microgreens mają bardziej intensywny smak niż kiełki, co związane jest z ich dłuższym rośnięciem i zazielenieniem. Dzięki czemu są w stanie wyprodukować więcej prozdrowotnych substancji o lepszych właściwościach smakowych. Dodatkowo kiełki do wzrostu potrzebują tylko wody, zaś microgreens podłoża, które stanowi podporę do ich wzrostu.

Dlaczego warto uprawiać microgreens?

Prócz właściwości prozdrowotnych warto spojrzeć na dekoracyjny aspekt mikro warzyw oraz ich nieprzeciętny smak. W 2014 roku Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych upublicznił wyniki badań naukowych, według których dowiedziono, iż zawierają one dużo większą zawartość witamin i antyutleniaczy, niż dorosłe formy badanych warzyw.

Dlaczego warto uprawiac microgreens

Według naukowców zawartość witaminy E w mikroliściach kapusty czerwonej jest do 40 razy wyższa w porównaniu do jej dorosłych odpowiedników. Prócz dużej zawartości witamin i minerałów, microgreens zawierają znacznie mniej substancji anty-żywieniowych takich jak metale ciężkie czy azotany (V), niż w dorosłych formach.

Ponadto mikro warzywa mogą być produkowane przez cały rok, ponieważ na ogół w młodym wieku siewka nie wymaga żadnych szczególnych warunków uprawy. Biorąc pod uwagę ich krótki cykl wzrostu, mikroliście można uprawiać bez gleby i bez chemicznych środków, takich jak nawozy czy pestycydy. Dzięki czemu są praktycznie produktami wolnymi od chemikaliów.

Co więcej, microgreens są zwykle spożywane na surowo. W związku z czym nie ma ryzyka utraty cennych składników odżywczych i witamin w wyniku przetwarzania żywności.

Jakie gatunki microgreens warto uprawiać?

W większości przypadków mikro warzywa smakują jak bardziej skoncentrowane wersje dorosłej rośliny. Microgreens możemy ogólnie podzielić na kategorie na podstawie rodziny, do której należą:

  • Amaranthaceae (Szarłatowate): amarantus, burak ćwikłowy, komosa ryżowa i szpinak.
  • Amaryllidaceae (Amarylkowate): szczypiorek, czosnek, por i cebula.
  • Apiaceae (Selerowate): marchew, seler, koper i koper włoski.
  • Asteraceae (Astrowate): cykoria, sałata i radicchio.
  • Brassicaceae (Kapustowate): rukola, brokuł, kapusta, kalafior, rzodkiewka i rzeżucha.
  • Cucurbitaceae (Dyniowate): ogórek, melon i dynia.
  • Lamiaceae (Jasnotowate): najczęściej używane zioła, takie jak mięta, bazylia, rozmaryn, szałwia i oregano.
  • Poaceae (Wiechlinowate): trawy i zboża, takie jak jęczmień, kukurydza, ryż i owies.
  • Fabaceae (Bobowate): groszek, fasola, ciecierzyca i soczewica.


Możliwa jest uprawa microgreens z nasion niemal wszystkich warzyw. Należy jednak unikać gatunków z rodziny psiankowatych (Solanaceae), ponieważ zawierają one w sobie toksyczne substancje mogące zagrozić zdrowiu i życiu.

Uprawa microgreens w domu

Jeśli zastanawiasz się czy uprawa mikro warzywa w domu jest możliwa, odpowiedź brzmi – ‘tak’. Należy jednak pamiętać, iż uzyskane w samodzielnej produkcji mikroliście mogą nie być w pełni wartościowe w porównaniu do tych kupionych od wyspecjalizowanych producentów. Kluczową rolę w ich uprawie odgrywa podłoże oraz stanowisko. Brak lub nadmiar światła i wilgotności może negatywnie oddziaływać na zdrowotność, wygląd oraz właściwości microgreens.

Jeśli jednak chcesz spróbować swoich sił w uprawie mikroliści:

Zadbaj o dobre nasiona swoich ulubionych warzyw.

  • Przy wyborze nasion pamiętaj, aby wybrać takie, które są pozbawione chemicznych zapraw. W przeciwnym razie spożycie roślin z takich nasion może powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz zatrucia.
  • Aby przyśpieszyć kiełkowanie nasion, bezpośrednio przed siewem możemy je uprzednio namoczyć w wodzie. Moczenie materiału siewnego, w zależności od stopnia wysuszenia oraz wielkości, powinno trwać od kilku do kilkunastu godzin. Zazwyczaj jednak nasiona pozostawia się w wodzie na całą noc. Gatunkiem, który wymaga kondycjonowania nasion jest: groszek, gryka oraz słonecznik.
  • Nasiona niektórych gatunków nie powinny być moczone dłużej niż 1-2 godziny. Należą do nich : brokuł, rzodkiewka, burak i kalarepa.
  • Unikałabym również kondycjonowania nasion jarmużu, amarantusa, sałaty i innych nasion o niewielkich rozmiarach, co zdecydowanie utrudni ich równomierne rozprowadzenie.
  • Z kolei nasiona chia, bazylii, rukli, rzeżuchy, gorczycy i lnu pod wpływem kontaktu z wodą wytwarzają śluzowaty żel, który również utrudnia ich wysiew.

Dobierz odpowiednie podłoże

  • Podłoże w uprawie mikro warzywa powinno być sterylne oraz pozbawione nawozów. Najlepiej aby nie brudziło siewek, co okaże się pomocne przy czyszczeniu microgreens z jego resztek. W związku z czym najodpowiedniejsze będą podłoża inertne jak na przykład podłoże kokosowe oraz perlit, wełna mineralna i wermikulit. Do uprawy mikroliści niezbędna jest minimalna ilość podłoża. Zazwyczaj 1,5-2 cm warstwa jest wystarczająca.
  • Możliwa jest również hydroponiczna uprawa mikroliści (bez podłoża). Oznacza to, iż młode siewki będą czerpały tlen i składniki odżywcze z wody. Próba wyhodowania miniaturowych warzyw w domu, bez użycia gleby brzmi dość nowocześnie i futurystycznie. Jednak jest to o wiele łatwiejsze niż myślisz! Niektóre gatunki mikro warzyw wolą uprawę hydroponiczną niż tradycyjną z użyciem podłoża, jak na przykład kalarepa czy jarmuż.

Hydroponiczna uprawa microgreens

Wybierz pojemnik

Pojemnik do uprawy mikroliści

Ważna jest szerokość i długość pojemnika, a nie głębokość jak w przypadku innych upraw. Na jego dnie powinien znajdować się otwór do odpływu nadmiaru wody użytej do podlewania. Woda zalegająca w systemie korzeniowym doprowadzi do gnicia korzeni i zamierania siewek.

Zapewnij odpowiednie warunki wzrostu

Pielegnacja microgreens

Dobrym miejscem do uprawy mikroliści w domu jest słoneczny i ciepły parapet. Pamiętaj o regularnym, codziennym zraszaniu wysianych nasion i siewek oraz unikaj przeciągów, ale zadbaj o dobrą cyrkulacje powietrza. Takie warunki są idealne do wzrostu mikroliści i nie sprzyjają rozwojowi niebezpiecznych patogenów glebowych. Brak światła w okresie jesienno-zimowym powoduje wydelikacenie siewek. Z kolei jeśli chcemy stworzyć nasionom optymalne warunki do szybszego kiełkowania warto wykorzystać przezroczystą osłonę na przykład z folii lub szklanej pokrywy, którą nakryjemy pojemnik z nasionami w okresie kiełkowania.

Uprawa microgreens krok po kroku

  • Płaski pojemnik wypełnij podłożem, a następnie wyrównaj jego powierzchnie.
  • Wysiej gęsto nasiona na całej powierzchni. Pamiętaj, iż okres od wschodu nasion do zbiorów jest krótki, więc większe zagęszczenie nie zaszkodzi wzrostowi roślin. Nie przesadzaj jednak z ilością nasion, ponieważ nadmierna gęstość spowoduje, że mikroliście staną się miękkie i wydłużone, co obniży okres ich trwałości.
  • Przykryj nasiona cienką warstwą podłoża i zraszaj (najlepiej 2 razy dziennie). Bardzo ważne, aby podczas pierwszego podlewania woda miała postać mgiełki, ponieważ strumień cieczy mógłby wypłukać nasiona z podłoża.
  • Uzbrój się w cierpliwość. Po wytworzeniu przez siewki pierwszych liści właściwych możesz zbierać plon.

Jaka woda do microgreens?

Ważne aby woda do uprawy microgreens miała pH w granicach 5,5-6,5. Najlepsza jest woda destylowana lub deszczowa. Możesz użyć również wody z kranu. Polecam jednak jej przegotowanie lub pozostawienie na 24 godziny w celu usunięcia chloru.

Jak zbierać microgreens?

Plon microgreens można uzyskać już po kilku dniach od wschodów roślin (od 7 do 21 dni), poprzez ścinanie pojedynczych sadzonek tuż nad powierzchnią podłoża. Część jadalną stanowi pojedyncza łodyga wraz z liścieniami i pierwszymi liśćmi właściwymi. Wzrost siewek waha się w zależności od gatunku od 3 do 9 cm. Pamiętaj, iż zbiory mikro warzyw są jednorazowe, ponieważ ze ściętych siewek nic już nie urośnie.

Czy warto stosować nawóz do uprawy microgreens?

Wiele osób twierdzi, iż aby microgreens zawierały więcej składników odżywczych niezbędne jest stosowanie nawozów przed ich wysiewem. Tak naprawdę nie jest to konieczne. Po pierwsze młode siewki, które dopiero co wykiełkowały z nasion nie potrzebują nawożenia. Po drugie, stosując nawożenie, zasalamy podłoże. Wiele nawozów występuje w formie chlorków. Z kolei okres od wysiewu do trafienia mikro warzywa na nasz talerz jest tak krótki, iż ryzykownym jest stosowanie nawozów mineralnych.

Trwałość microgreens

Trwalosc microgreens mikro warzywa

Microgreens są bardzo nietrwałe ze względu na ich wysoki współczynnik transpiracji. Szybkie starzenie się po zbiorach sprawia, że okres ich przydatności do spożycia jest bardzo krótki, zwykle od 3 do 5 dni. Dlatego niezbędna jest odpowiednia pielęgnacja bezpośrednio po zbiorach, jak również chłodzenie.

Najsmaczniejsze microgreens

Spośród szerokiej gamy microgreens, ze względu na smak warto zwrócić uwagę na niektóre gatunki.

Mikro rzodkiewka

Rzodkiewka świetnie sprawdza się jako mikro warzywo dla początkujących. Spowodowane jest to między innymi bardzo krótkim okresem kiełkowania nasion, który wynosi zaledwie 1-2 dni. W związku z czym pierwsze plony mikro rzodkiewki można uzyskać już po 5-10 dniach od wysiewu. Mikro rzodkiewki nadają się do zbioru, gdy na siewkach pojawiają się pierwsze liście właściwe. Zwlekanie i przedłużanie okresu zbiorów spowoduje, iż tkanki roślin zaczną drewnieć. Jak się zapewne domyślasz rzodkiewki w wersji microgreens mają ostry smak, przy czym są delikatne i chrupiące. Dzięki czemu stanowią barwny i odświeżający dodatek do sałatek.

Mikro buraki

Nasiona buraków kiełkują znacznie dłużej, bo 3-4 dni. a okres od siewu nasion do zbioru plonu trwa od 10 do 12 dni. Przyśpieszenie plonowania mikro buraków można osiągnąć przez wstępne moczenie nasion, 8-12 godzin. Ich siewki mają intensywnie czerwony kolor oraz ziemisty posmak zbliżony do smaku ich starszych odpowiedników.

Mikro marchewki

Jeśli lubisz jeść marchew, na pewno przypadną Ci do gustu mikro marchewki. Uzbrój się jednak w cierpliwość. Okres kiełkowania nasion marchwi trwa około 7 dni. Kolejne 4 tygodnie zajmuje wzrost kiści właściwych. Dopiero wtedy mikro marchew jest gotowa do spożycia.

Mikro groszek

Zanim przystąpisz do uprawy mikro grochu mocz nasiona w zimnej wodzie przez 12 do 24 godzin. Umieść je w szklanym naczyniu i spryskuj wodą kilka razy dziennie. Gdy pojawią się kiełki nasiona są gotowe do wysiania. Chrupiące siewki grochu są gotowe do spożycia w ciągu 8-12 dni. Mają słodki posmak groszku. Co ciekawe, mikro groszek zawierają 8 razy więcej kwasu foliowego niż kiełki fasoli i 7 razy więcej witaminy C niż owoce borówki.

Mikro słonecznik

Mikro słonecznik to mój absolutny faworyt! Jeśli kochasz słonecznik tak jak ja, z pewnością będziesz zachwycony jego smakiem. Aby zminimalizować okres kiełkowania, nasiona słonecznika muszą być wstępnie kondycjonowane w wodzie przez 12 do 24 godzin.

Mikro gorczyca

Jeśli szukasz ostrego smaku, koniecznie wybierz gorczycę. Charakterystyczny smak musztardy poczujesz z pewnością nawet po dodaniu mikro gorczycy do zupy. Nasiona gorczycy kiełkują po 3-4 dniach od siewu, kolejne 6-10 dni zajmuje ich dalszy wzrost. Rosną dość szybko. Ale nie martw się, jeśli pozwolisz im urosnąć trochę dłużej i tak pozostaną delikatne, że świetnie nadają się do sałatek.

Mikro bazylia

Moczenie nasion bazylii spowoduje utworzenie się na ich powierzchni żelowej substancji, która spowoduje zlepienie się nasion i z pewnością utrudni równomierny siew. Bazylia kiełkuje i rośnie dość szybko. Ale wymaga więcej ciepła niż większość microgreens. W związku z czym uprawa mikro bazylii przyniesie lepszy oczekiwany efekt latem. Dostępnych jest wiele różnych rodzajów bazylii, w tym bazylia cytrynowa, tajska i cynamonowa, z którymi można eksperymentować. Pamiętaj iż każda z nich będzie miała inny smak i aromat.

Mikro jarmuż

Mikro jarmuż można uzyskać już 8-12 dni od wysiewu nasion. Jedzenie jarmużu w postaci mikro warzyw to świetny sposób na czerpanie prozdrowotnych korzyści bez smaku i tekstury w pełni wyrośniętych roślin. Jarmuż w postaci microgreens smakuje bardziej jak łagodna sałata rzymska lub liściasta.

Podsumowanie

Mimo, iż microgreens są wciąż mało znane polskim konsumentom, z pewnością szybko zyskają na popularności. Są prawdziwym super food o cennych właściwościach odżywczych i leczniczych. Zawierają skoncentrowane dawki witamin i minerałów, przy niewielkich ilościach substancji antyżywieniowych, w porównaniu do swoich dorosłych form. Ponadto są stosunkowo łatwe i szybkie w uprawie. Dzięki czemu przy odrobinie wysiłku można samemu pokusić się o produkcję tych niezwykłych bomb witaminowych.

Microgreens Mikro warzywa

Udostępnij

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on reddit
Share on whatsapp
Share on skype
Share on email

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

PODOBNE WPISY

Pomidor owoc czy warzywo

Pomidor, owoc czy warzywo?

Przynależność pomidorów do warzyw jest podyktowana małą ilością cukrów oraz charakterystyką zastosowania. Z naukowego punktu widzenia pomidor jest rośliną warzywną, której części jadalne stanowią owoce, a dokładniej jagody.

Czytaj więcej »