Aloes - uprawa i pielęgnacja

Kategorie:
Aloes - uprawa i pielegnacja

Wstęp

Aloes należy do zapomnianych roślin doniczkowych, która ostatnimi czasy ponownie wraca do łask. Nic dziwnego, gdyż niskie wymagania aloesu przypadną do gustu nie jednej nowoczesnej kobiecie. W uprawie dostępne są dwa gatunki aloesu: aloes drzewiasty (Aloe arborescens) oraz aloes zwyczajny (Aloe vera). To najczęściej spotykane rośliny z rodzaju Aloes.

Roślina ta pochodzi z terenów Afryki charakteryzujących się ciepłym i wilgotnym klimatem, gdzie osiąga od 2 do 6 m wysokości. W Polsce ze względu na temperaturę uprawiany jest wyłącznie w pojemnikach.

Aloes - kaktus czy sukulent?

Mówi się iż każdy kaktus jest sukulentem, ale nie każdy sukulent jest kaktusem. Słowa te sprawdzają się idealnie w przypadku aloesu. Z racji swej budowy morfologicznej i anatomicznej należy do grupy sukulentów, jednak nie można go nazywać kaktusem.

Sama nazwa sukulent pochodzi z łac. succulentus i oznacza soczysty. Mięsiste łodygi aloesu magazynują wodę, którą roślina wykorzystuje przy niedoborach wody. Dlatego tak ważne jest aby uważać z nadmiernym podlewaniem.

Najpopularniejsze gatunki aloesu

Aloe vera (aloes barbadoski)

Aloe vera, nazywany aloesem barbadoskim (aloe barbadensis) jest najpopularniejszym z aloesów uprawianych jako roślina doniczkowa. Naturalnie występuje w Afryce i regionach Azji Mniejszej.

W domowych warunkach rzadko osiąga powyżej 80 cm wysokości. Aloe vera tworzy szarozielone, kolczaste, zebrane w rozetę liście o długości do 40 cm. Młode liście posiadają białe plamki. Ze względu na właściwości prozdrowotne, aloe vera wykorzystywany jest powszechnie w przemyśle kosmetycznym.

Aloe arborescens (aloes drzewiasty)

Aloe arborescens (aloes drzewiasty) to gatunek wieloletniej rośliny występującej naturalnie w południowo-wschodniej części Afryki Południowej. Aloes drzewiasty przystosował się do wielu różnych siedlisk, jednak najlepiej czuje się na obszarach górskich, w tym skalistych.

Jego siedlisko może się różnić i jest jednym z nielicznych gatunków aloesu, które rosną na wysokości od poziomu morza po szczyty gór. W środowisku naturalnym osiąga do 2 m wysokości. Zaś w uprawie pojemnikowej około 1 m.

Wąskie liście tworzą luźną rozetę na końcu zdrewniałej łodygi. Wytwarza okazałe kwiatostany w barwnych ciemnopomarańczowych kwiatach. Zawiera wiele substancji czynnych przez co wykorzystywany jest w farmacji. W związku z czym, aloes drzewiasty uprawiany jest masowo w krajach o sprzyjającym klimacie.

Aloe brevifolia (aloes krokodylowy)

Aloe brevifolia (aloes krótkolistny) potocznie nazywany jest aloesem krokodylowym ze względu na białe kolce wyrastające z krawędzi liści przypominające zęby krokodyla. To gatunek pochodzący z RPA, gdzie rozrastając się na boki tworzy niskie ale zwarte kobierce. Cechuje się niewielkimi rozmiarami, zwartym pokrojem i wolnym tempem wzrostu. Barwa liści aloe brevifolia jest zmienna w zależności od stanowiska.

Niewielkie rozety mogą przybierać barwę od zielonej, przez szarą, do niebieskiej. Na słonecznym parapecie aloes krokodylowy tworzy czerwono-różowe rozety z żółtymi przebarwieniami. W naturalnym środowisku aloes krokodylowy jest zagrożony wyginięciem.

W pomieszczeniach uprawiany jest jako niewymagająca roślina doniczkowa. Pomarańczowe, rurkowe kwiaty aloe brevifolia pojawiają się na wysokich pędach wyrastając ponad roślinę.

Aloe striata (aloes prążkowany)

Aloe striata, czyli aloes prążkowany (aloes koralowy) to południowoafrykański gatunek aloesu. W naturze można go spotkać na skalistych zboczach RPA. Jego właściwości lecznicze znane są od starożytności. Sok z aloesu prążkowanego stosowany był do balsamowania zwłok.

Aloe striata tworzy niewielkie srebrno-niebieskie rozety z drobnymi białymi paskami.

Aloe polyphylla (aloes wielkolistny)

Aloe polyphylla zwany aloesem wielkolistnym to kolejny gatunek aloesu, który naturalnie występuje na terenie Lesotho na bazaltowych zboczach Gór Smoczych, na wysokości 2000-2500 m.n.p.m. Aloes wielkolistny to piękna roślina, która składa się z około 150 szarozielonych ostro zakończonych liści o długości 20-30 cm. Aloes wielkolistny znajduje się pod ochroną i został wpisany do załącznika I Konwencji o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem.

Aloe ciliaris (aloes zwyczajny)

Aloe ciliaris (Aloiampelos ciliaris) zwany aloesem zwyczajnym, naturalnie występuje na Wschodnim Przylądku Południowej Afryki. Zasiedla suche doliny rzeczne, gdzie rosną w cienistych lasach. Aloe ciliaris charakteryzuje się szybkim wzrostem. Wytwarza długie łodygi oraz długie, haczykowate liście, które umożliwiają im zakotwiczenie się w gęstej roślinności.

Aloe ciliaris wymaga kraty lub innych roślin do wsparcia i prawidłowego wzrostu, stąd pospolicie nazywanym jest również aloesem pnącym (climbing aloe). W środowisku naturalnym czerwone kwiaty pojawiają się na roślinie od listopada do kwietnia. Aloes zwyczajny jest określany mianem najszybciej rosnących aloesów. W chłodniejszym klimacie jest uprawiany jako roślina doniczkowa.

Historia uprawy aloesu

Trudno jednoznacznie określić okres w którym aloes stał się tak popularny, iż rozpoczęto jego uprawę na szeroką skalę. Wiadomo, iż znany był już tysiące lat temu.

Właściwości aloesu znane były od dawna. Starożytni Grecy określali go słowem Aloeh, co oznacza lśniącą i gorzką substancję. Jego gorzki smak cenili starożytni Egipcjanie, a także mieszkańcy Chin, Indii, a nawet Mezopotamii. Informacje dotyczące historii uprawy można znaleźć już na Sumeryjskich tabliczkach glinianych sprzed 2200 r.p.n.e.

Oprócz celów leczniczych sok z aloesu używano do balsamowania zwłok. Uznaje się iż za jego popularyzacje odpowiedzialni są mieszkańcy Półwyspu Arabskiego, gdzie suszono z niego sok i sprzedawano go do innych rejonów świata w sproszkowanej formie. Nawet Krzysztof Kolumb zabierał sproszkowany aloes w swoje odkrywcze wyprawy.

Żydzi używali soku z aloesu do balsamowania zwłok o czym mói między innymi Ewangelia Jana. Zaś w rejonie Afryki Południowej aloes tygrysi sadzony był na grobach zmarłych co miało zapewnić im wieczne życie.

Jak uprawiać i dbać o aloes?

Aloes to mało wymagająca roślina, której pielęgnacja ogranicza się z reguły do systematycznego podlewania, usuwania uschniętych części rośliny oraz lustracji roślin przed ewentualnymi szkodnikami.

Jaka ziemia dla aloesu?

Podobnie jak większość sukulentów najodpowiedniejsza do uprawy aloesu będzie ziemia przepuszczalna z dodatkiem warstwy drenującej, miks piasku, przepuszczalnej gleby torfowej i gliny. Podłoże takie możemy stworzyć sami, bądź kupić gotowe specjalistyczne podłoże do sukulentów.

Jak często podlewać aloes?

Aloes nie przysparza problemów swoim właścicielom, co więcej jest wysoce odporny na wszelkie zaniedbania. Jedyne czego należy pilnować to podlewania. Zaleca się aby w okresie od marca do października podlewać aloes 1-2 razy co dwa tygodnie. Natomiast od listopada do lutego podlewanie możemy ograniczyć do jednego na miesiąc.

Pamiętaj, iż roślina ta znacznie lepiej zniesie przesuszenie, niż nadmierne podlewanie. Jeśli chcesz mieć pewność, iż nie podlewasz nadmiernie swojej rośliny pozwól górnej warstwie podłoża (1/3 podłoża w doniczce) przeschnąć pomiędzy nawadnianiem.

Jak uratować przelany aloes?

Jeśli aloes został przelany wyjmij go jak najszybciej z doniczki i pozbądź się nadmiaru podłoża. Sprawdź czy korzenie aloesu nie gniją. Jeśli tak należy je obciąć. A następnie wyłożyć aloes na papier i odczekać przynajmniej jeden dzień przed wsadzeniem do nowego podłoża.

Przelany aloes będzie z pewnością wdzięczny za próbę osuszenia jego systemu korzeniowego. Przed wysadzeniem go do nowego podłoża upewnij się czy na dnie donicy znajduje się odpływ.

Dlaczego aloes żółknie?

Jeśli Twój aloes żółknie problemu należy szukać w niewłaściwej pielęgnacji rośliny. W blisko 80% przyczyną żółknięcia liści aloesu jest złe nawadnianie roślin. Innymi przyczynami zmiany zabarwienia liści są choroby grzybowe, nadmiar soli w glebie, oparzenia słoneczne oraz niedobór składników odżywczych w podłożu, przeciągi, a także zła temperatura uprawy.

Wysoka wilgotność gleby

Główną przyczyną żółknięcia liści aloesu jest niewłaściwe podlewanie roślin. Z reguły objaw w postaci żółknących liści to zewnętrzny skutek gnicia liści spowodowany ich przelaniem.

Kiedy podłoże w donicy jest zbyt wilgotne na liściach aloesu pojawiają się nasiąknięte wodą plamy. Zbyt duża ilość wody w podłożu wypycha z niego powietrze glebowe, co prowadzi do gnicia korzeni aloesu. Długo utrzymujący się stan nadmiernej wilgoci w podłożu może w skrajnych wypadkach doprowadzić do zamarcia całej rośliny.

Niska wilgotność gleby

Brązowe liście aloesu mogą pojawić się z powodu zbyt małej wilgotności podłoża. Aloes o pomarszczonych liściach, które zaczynają brunatnieć może nie być dostatecznie podlewany.

Zasolenie gleby

Jeśli w uprawie aloesu stosujesz nawozy może dojść do przenawożenia roślin. Nadmierna ilość soli w podłożu może spowodować spalenie korzeni co objawi się żółknięciem liści aloesu. Aby pomóc przenawożonej roślinie należy jak najszybciej przesadzić ją do świeżego, nie nawożonego podłoża.

Jak przesadzić aloes?

Ze względu na wolny wzrostu i przystosowanie do ekstremalnych warunków środowiska aloes nie wymaga ciągłego przesadzania. Dlatego jednorazowa zmiana doniczki o rozmiar co trzy lata będzie wystarczająca. Przesadzanie aloesu najlepiej wykonywać wiosną, kiedy rośliny budzą się do życia po zimowym spoczynku.

  1. Nowa doniczka powinna mieć otwory w dnie odprowadzające nadmiar wody. Zalecamy także umieszczenie warstwy drenażowej, która będzie stanowiła dodatkową ochronę korzeni przed nadmiarem wody.
  2. Po wyjęciu rośliny z doniczki dobrze jest poluzować korzenie oraz pozbyć się nadmiaru podłoża. Roślinę sadzimy do donicy większej o rozmiar.
  3. Następnie wsadzamy aloes na taką wysokość jak rósł do tej pory. Jest to bardzo ważna czynność ponieważ przy podlewaniu może dojść do gnicia dolnych partii rośliny, które znalazły by się pod ziemią.
  4. Po przesadzeniu rośliny zalecane jest jej podlanie.

Jak rozmnożyć aloes?

Najprostszym sposobem rozmnażania aloesu jest stworzenie zielnych sadzonek z pędów bocznych, bądź podział podczas przesadzania, dzięki czemu łatwo uzyskamy nowe rośliny. Jeśli chodzi o tworzenie sadzonek najlepiej nadają się do nich pędy boczne, które ścinamy i pozbawiamy dolnych liści. Tak przygotowane sadzonki wysadzamy w przepuszczalne podłoże i oszczędnie podlewamy. Rośliny powinny wytworzyć pierwsze korzenie w ciągu miesiąca.

Jak przycinać aloes?

Do przycinania liści aloesu zawsze wybieraj te najstarsze, które znajdują się jak najbliżej podłoża. Ich usunięcie będzie mniej widoczne i sprawi, iż roślina nie straci na swojej dekoracyjności. Podczas przycinania liści aloesu usuwaj cały liść, ponieważ zraniony liść stanowi łatwe źródło infekcji Twojej rośliny przez grzyby i bakterie. Do cięcia możesz użyć nożyc lub scyzoryka.

Jak ukorzenić aloes z liścia?

Ukorzenienie nowej rośliny aloesu z pojedynczego liścia jest bardzo trudne. Dzieję się tak, ponieważ liście nie posiadają korzeni, mają za to w sobie bardzo dużą ilość soku. Po wsadzeniu liścia do podłoża może dojść do jego zgnicia, zanim zdąży się ukorzenić.

W związku z czym, aloes można wyhodować z sadzonek pędowych. Będzie to znacznie łatwiejszy, szybszy i pewniejszy sposób na wyhodowanie nowej rośliny aloesu w domu.

Jeśli chcesz jednak spróbować ukorzenić pojedynczy liść aloesu, musisz pamiętać o poniższych zasadach:

  1. Liść aloesu powinien mieć przynajmniej 8 cm długości.
  2. Odetnij liść od rośliny u jego podstawy przy użyciu ostrego i odkażonego noża. Spróbuj odcinać liść pod kątem od góry w kierunku podstawy łodygi.
  3. Brudny nóż może spowodować infekcje i choroby roślin aloesu.
  4. Ułóż obcięty liść aloesu na papierowym ręczniku i pozostaw go w suchym miejscu, aż do wytworzenia tak zwanego filmu. Cały proces może zająć od kilku do kilkunastu dni. Wysadzenie do podłoża świeżo obciętego liścia spowoduje zakażenie wyciętej części przez glebę. A zainfekowany liść z pewnością zgnije.
  5. Niezwykle istotny jest wybór odpowiedniej doniczki. Wybierz doniczkę o otworach w dnie, tak aby woda z podlewania mogła swobodnie wydostać się poza donicę.
  6. Napełnij całą doniczkę podłożem, najlepiej podłożem do uprawy kaktusów. Możesz użyć również własnej mieszanki gleby do uprawy sukulentów.
  7. Zrób palcem otwór w podłożu, na środku donicy, a następnie włóż do niego liść aloesu, ściętą częścią w dół. Przed wysadzeniem możesz zastosować ukorzeniacz.
  8. Ugnieć delikatnie palcem podłoże wokół liścia, a następnie podlej doniczkę.
  9. Umieść doniczkę w ciepłym i słonecznym miejscu.
  10. Przez pierwszy miesiąc utrzymuj lekko wilgotne podłoże. Po tym czasie podlewaj roślinę umiarkowanie, w odstępach, aż gleba delikatnie przeschnie, zanim ponownie ją podlejesz.
  11. Jeśli liść się zmarszczy lub delikatnie przyschnie, nie martw się. Pierwsze korzenie powinny pojawić się po 5-6 tygodniach.

Ile światła potrzebuje aloes?

Aloes jak każdy sukulent potrzebuje do prawidłowego wzrostu słonecznego stanowiska. Ważne aby zapewnić roślinie minimum 6 godzin słońca dziennie. Bez prawidłowego oświetlenia aloes stanie się wydłużony, a cała roślina będzie miała brzydki pokrój.

Czy można sadzić aloes w pojemniku bez otworów drenażowych?

Jeśli Twój aloes rośnie w donicy bez otworów odprowadzających wodę w dnie, nie zwlekaj i natychmiast przesadź roślinę.

Brak odpływów i warstwy drenażowej prowadzi do gnicia korzeni aloesu. Sama warstwa drenażowa bez otworów w pojemniku nie wystarcza, a wręcz może pogłębić problem. Dzieję się tak ponieważ woda z podlewania przemieszcza się w dół pojemnika, a następnie osadza się na kamieniach tworząc tak zwane zwierciadło wody. W efekcie dolna część podłoża w donicy bez otworów w dnie jest stale nasycona wodą.

Oznacza to iż również korzenie aloesu stają się przesycone wodą. Woda wypiera z gleby powietrze, którym oddychają korzenie. Gdy dojdzie do stanu, w którym w glebie całkowicie zabraknie powietrza, dochodzi do duszenia się i gnicia korzeni. Aloes ze zgnitymi korzeniami daje wizualny sygnał w postaci zmiany zabarwienia liści.

Szkodniki i choroby aloesu

Szkodniki pojawiają się najczęściej na osłabionych roślinach, co wynika zazwyczaj z błędów uprawowych. Aloes, podobnie jak inne sukulenty może być zaatakowany przez szkodniki innych sukulentów, jak na przykład: przędziorki, tarczniki oraz miseczniki. Jednak najczęstszymi szkodnikami aloesu w domowych warunkach są wełnowce, które pojawiają się przy niewystarczającej wilgotności powietrza.

Wełnowce na aloesie

Wełnowce to biało-różowe owady, przypominające małe stonogi. Nazwa ‘wełnowiec’ pochodzi od charakterystycznej, wełniastej formy jaką przybierają dorosłe okazy tego szkodnika. Atakują one spodnią stronę liścia oraz łodygę, żywiąc się sokiem komórkowym.

Liście zaatakowane przez wełnowce żółkną i opadają, a sama roślina przestaje rosnąć. Podczas żerowania wełnowce wydzielają tak zwaną rosę miodową, która stanowi pożywkę dla grzybów, które również mogą zaatakować osłabioną roślinę.

Jak pozbyć się wełnowców z aloesu?

Skuteczną metodą pozbycia się wełnowców z roślin aloesu jest wykorzystanie wodnego roztworu szarego mydła. Jednak, aby zabieg pył skuteczny należy umyć każdy liść rośliny z obu stron wacikiem. Po każdym przemytym liściu należy zmienić wacik, aby zapobiec rozprzestrzeniania się wełnowców na nowe części roślin. Zabieg zwalczania wełnowców atakujących naszą roślinę jest pracochłonny i długotrwały.

Aby był skuteczny, przez kilka tygodni w odstępach 4 dni powtarzamy proces oczyszczania liści. Jeśli domowe metody walki z wełnowcami okażą się nie skuteczne warto sięgnąć po specjalistyczny środek ochronny. 100 % naturalnym środkiem na bazie oleju rydzowego Emulpar 940 EC.

Podsumowanie

Aloes to wdzięczna i mało wymagająca roślina doniczkowa, która świetnie rozwija się w warunkach domowych. Jeśli zapewnisz mu odpowiednie, słoneczne stanowisko i zadbasz o jego regularne ale nie obfite podlewanie z pewnością odwdzięczy Ci się zdjęcie i obfitym wzrostem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powrót
magnifiercrosschevron-down