Rośliny ozdobne z rodziny psiankowatych

Kategorie:
Rośliny ozdobne z rodziny psiankowatych

Wstęp

Czy rośliny psiankowate (Solanaceae) kojarzą Ci się tylko i wyłącznie ze smakowitym pomidorem, papryką, ziemniakiem lub oberżyną? Jeśli tak, wiedz, że warto również przyjrzeć się im ze względu na ich właściwości ozdobne.

Rodzina psiankowatych liczy blisko 2,5 tysiąca gatunków występujących obecnie na wszystkich kontynentach z wyjątkiem koła podbiegunowego. Wiele z roślin psiankowatych wyróżnia się dekoracyjnymi owocami, kwiatami, a nawet liśćmi.

Dlatego dekoracyjne właściwości gatunków z rodziny Solanaceae są coraz częściej wykorzystywane przy tworzeniu roślinnych aranżacji, zarówno w ogrodzie jak i w domu. Psiankowate są coraz częściej uprawiane w przydomowych ogrodach. Zarówno jako solitery, pnącza i elementy rabat z bylinami oraz rośliny do uprawy pojemnikowej, na balkony i tarasy.

Historia uprawy roślin psiankowatych

Historia uprawy psiankowatych jako roślin ozdobnych sięga zamierzchłych czasów, a ściślej rzecz ujmując czasów starożytnych Majów i Azteków, skąd pochodzą te rośliny. Pierwotnie dojrzałe owoce pomidora, miechunki pomidorowej oraz papryki rocznej stanowiły ważny składnik diety mieszkańców Ameryki Południowej i Środkowej. Do Europy dotarły w XV wieku, czyli w czasach europejskich kolonizacji. A już 100 lat później były uprawiane jako rośliny ozdobne, dekorując włoskie i hiszpańskie domostwa.

Dawniej obawiano się barwnych owoców pomidora oraz zapachu samej rośliny, który odstraszał potencjalnych konsumentów. Dopiero z czasem psiankowate warzywa stały się typowymi roślinami użytkowymi.

Do Polski psiankowate sprowadziła Królowa Bona. Jednak ich konsumpcja rozwinęła się na szeroką skalę dopiero w XX wieku. Nie mniej jednak, wciąż pomidory koktajlowe, papryka roczna, rośliny z gatunku Physalis czy kultywary i mieszańce papryki ostrej są uprawiane ze względu na barwne owoce o zróżnicowanej wielkości i kształcie oraz mieszki osłaniające jagody. Inne gatunki o dekoracyjnych kwiatach, pędach i liściach stanowią element kompozycji kwiatowych takich jak: bukiety, dekoracje stołu, okna, element wianków kwiatowych i suchych aranżacji.

Dekoracyjność roślin z rodziny Solanaceae

O dekoracyjności roślin z rodziny psiankowatych decydują przede wszystkim barwne owoce o zróżnicowanym kształcie i wielkości. Przykładem roślin powszechnie stosowanych w uprawie ze względu na kolorowe jagody są trujące psianki, a także odmiany i kultywary papryki ostrej i papryki rocznej.

Dekoracyjne owoce i mieszki roślin psiankowatych

Rośliny należące do rodzaju Physalis L. (miechunka) charakteryzują się oryginalnymi mieszkami, które osłaniają znajdującą się w ich wnętrzu jagodę (owoc). Podczas rozwoju owoców u miechunek dochodzi do stopniowego powiększania się działek kielicha, które osłaniają powstający w ich wnętrzu owoc. Dekoracyjne mieszki można wykorzystać przy tworzeniu roślinnych aranżacji oraz jako elementy, z których możemy wykonac suche bukiety.

Z kolei takie gatunki psiankowatych jak pomidor, papryka, oberżyna wytwarzają nie tylko smaczne, ale i barwne owoce o różnej wielkości i kształcie. Takie rośliny zaliczane powszechnie do warzyw można uprawiać wraz z innymi roślinami ozdobnymi na mieszanej rabacie bądź wykorzystać w nasadzeniach pojemnikowych.

Barwne kwiaty roślin psiankowatych

Rośliny psiankowate to także rośliny o dekoracyjnych kwiatach. Przykładem może być petunia ogrodowa, tytoń szlachetny czy psianka Rantonettiego (Lycianthes rantonnetii) zwana ‘szafirową burzą’ to doskonały przykład gatunku z rodziny psiankowatych o ozdobnych kwiatach. Psianka Rantonettiego nazywana jest szafirową burzą ze względu na fioletowoniebieskie kwiaty okrywające roślinę od maja do października. Roślina ta pochodzi z Ameryki Łacińskiej i w warunkach klimatycznych Polski uprawiana jest tylko i wyłącznie jako roślina doniczkowa. Oprócz odmian o niebieskich kwiatach, w uprawie można spotkać także odmiany kwitnące na biało.

Dekoracyjne liście i pędy roślin psiankowatych

Niektóre gatunki psiankowatych wytwarzają dekoracyjne liście i pędy, przykładem może być psianka koralowa odmiany ‘Variegata’ o biało-zielonych liściach oraz papryka roczna odmiany ‘Purple Tiger Variegata’, która charakteryzuje się fioletowo-biało-zielonymi liśćmi. Z kolei długie i wiotkie pędy wytwarzane przez psiankę jaśminową decydują o jej dekoracyjności i zastosowaniu jako ozdobne pnącze z rodziny psiankowatych.

Lista najlepszych roślin ozdobnych z rodziny psiankowatych

Psianki (Solanum L.)

Psianka koralowa (Solanum pseudocapsicum L.)

Psianka koralowa (Solanum pseudocapsicum L.) to powszechna w sprzedaży roślina z rodziny Solanaceae. W Polsce występują jej dwie odmiany: 'New Patterson' – o owocach pomarańczowo-czerwonych i 'Goldball' – o większych złoto-żółtych owocach. W sprzedaży dostępna jest również odmiana ‘Variegata’, która charakteryzuje się biało-zielonymi liśćmi.

Psianka paprykowa (Solanum capsicastrum L.)

Psianka paprykowa, inaczej pieprzowa (Solanum capsicastrum L.) jest rośliną pochodzącą z Ameryki Południowej. W Polsce uprawiana jako roślina sezonowa o dekoracyjnych, czerwonych owocach. Utrzymywana w lekko nasłonecznionym lecz chłodnym miejscu, na przykład na parapecie okiennym, zachowuje owoce nawet do kilku miesięcy. Jeśli po owocowaniu pozostawimy roślinę w domu, z całą pewnością powtórzy ona kwitnienie i owocowanie w kolejnym sezonie.

Zarówno psianka koralowa jak i psianka paprykowa idealnie pasują do pomieszczeń w stylu orientalnym i nowoczesnym. Rośliny te idealnie sprawdzają się w uprawie na parapecie kuchennym lub łazienkowym. Psianki bardzo często mylone są z papryką roczną (Capsicum annuum) odmiany ‘Koral’. W przeciwieństwie do papryki są jednak wieloletnimi roślinami trującymi. Dlatego wręczając je bliskiej osobie upewnij się, iż zarówno zwierzęta jak i dzieci nie będą miały z nimi kontaktu.

Psianka jaśminowa (Solanum jasminoides)

Psianka jaśminowa (Solanum jasminoides) to egzotyczna roślina o przewieszających się, wiotkich pędach. W związku z czym może być sadzona w wiszących koszach. Kwiaty psianki są bardzo podobne do kwiatów jaśminu wielkokwiatowego (niestety nie pachną). Dzięki długim i wiotkim pędom, może być uprawiana jak pnącze. Roślina ta nie wytwarza jednak organów czepnych, dlatego jej pędy należy samodzielnie przypinać do podpór.

Papryka (Capsicum annuum)

Papryka roczna, znana pod nazwą pieprzowiec roczny to roślina o jadalnych i zarazem dekoracyjnych owocach z rodziny psiankowatych. Zarówno duże owoce papryk stosowane w towarowej uprawie jak i te o mniejszych owocach (odmiana ‘Koral’ i ‘Poupila’) mogą stanowić ciekawą dekorację ogrodu. Papryka roczna posadzona na rabacie z bylinami z pewnością będzie atrakcyjnym rozwiązaniem i uzupełnieniem całej kompozycji. Jej owoce występują w szerokiej gamie kolorystycznej. Powszechne w uprawie są odmiany o kremowobiałych, żółtych, pomarańczowych, czerwonych oraz fioletowych jagodach.

W Ameryce Północnej popularnymi odmianami papryki sąChristmas Greeting’ oraz ‘Fiesta’. Ich owoce dojrzewają jesienią i zimą, dlatego w USA są nazywane pieprzem lub papryczką Bożonarodzeniową, gdzie rośliny te z powodzeniem dorównują dekoracyjnością tradycyjnym choinkom czy poinsecji. W Polsce nie zyskały jeszcze popularności jako świąteczne rośliny i zwykle pojawiają się w sprzedaży dopiero od lutego.

Papryka Jalapeno

Jalapeno to nie tylko jedne z najbardziej ostrych papryk na świecie. To także piękne i dekoracyjne rośliny. Na jednej roślinie w ciągu sezonu może pojawić się do 30-35 owoców. Paprykę jalapeno można uprawiać w domowych warunkach przez wysiew nasion. Na rynku można obecnie spotkać mieszankę nasion papryczek jalapeno o różnej barwie owoców. Taki mix sprzedawany jest pod nazwą ‘Rainbow’. Owoce, w miarę dojrzewania zmieniają barwę od kremowobiałej, poprzez żółtą, pomarańczową, czerwoną, aż do fioletowej.

Cenione ze względu na dekoracyjność są również odmiany i kultywary papryki ostrej Cayenne i Naga Jolokia. Owoce tych roślin są jadalne i bardzo ostre, ze względu na dużą zawartość kapsaicyny (alkaloidu odpowiedzialnego za piekący smak owoców papryki).

Ostra papryka czerwona

Odmianą ostrej papryki czerwonej o bardzo oryginalnym wyglądzie jest ‘Peter Pepper’, zwana także grzeszną papryką ze względu na swój kształt. Zdobycie nasion tej odmiany jest niezwykle trudne, gdyż jedynie 50% owoców tej odmiany ma prawidłowy kształt. Kolejną popularną odmianą papryki ostrej jest ‘Fish Pepper’ o mozaikowatych biało-zielonych liściach oraz dwubarwnych jagodach.

Kolcowój (Lycium barbarium lub Lycium chinense)

Kolejnym przykładem roślin o dekoracyjnych owocach są Lycium barbarum oraz Lycium chinense, czyli kolcowój pospolity oraz chiński. Owoce kolcowoja są sprzedawane w sklepach ze zdrową żywnością jako superfood, pod nazwą ‘jagody goi’. Owoce kolcowoja od stuleci wykorzystywane są w tradycyjnej medycynie chińskiej. W warunkach naturalnych kolcowój występuje na terenie Chin.

Kolcowój jest to bardzo gęsty krzew o przewieszających się pędach, dorastających do 2-3 m długości. Niepozorne, fioletowe kwiaty kolcowoja pojawiają się na roślinie od maja do września. Zaś dekoracyjne czerwonopomarańczowe owoce, ukazują się na roślinie od sierpnia do października. Cała roślina jest trująca, włącznie z niedojrzałymi owocami. Kolcowój jako pionierski krzew o niewielkich wymaganiach sadzony jest w w Europie w celu stabilizacji stromych zboczy oraz skarp i nasypów. Często wykorzystywany jest również do rekultywacji zdegradowanych terenów.

Miechunka (Physalis L.)

Miechunka rozdęta (physalis alkekengi)

Miechunka rozdęta popularnie nazywana garliczką lub pęcherzycą została sprowadzona do Europy w XIX wieku. W ciągu sezonu wegetacyjnego jest niepozorną byliną, której walory dekoracyjne doceniane są jesienią. We wrześniu i październiku, początkowo zielone ‘lampiony’ (torebki) osłaniające jagody zaczynają wybarwiać się na żółto i pomarańczowo, w zależności od odmiany.

Tak zwane ‘chińskie lampiony’ pozostają wybarwione na roślinie nawet gdy zgubi ona liście. Często w tym okresie ścina się pędy miechunki rozdętej , które służą do sezonowych, jesienny aranżacji kwiatowych jak bukiety czy wianki. Ścięte ‘lampiony’ można wykorzystać także do zasuszenia i tworzenia suchych bukietów. Po zasuszeniu torebki miechunki rozdętej mogą być szkieletowane, a następnie złocone i wykorzystywane w kompozycjach bożonarodzeniowych.

Karłową odmianą miechunki rozdętej jest ‘Zwerg’, dorastająca do 30 cm wysokości. Dzięki tak małym rozmiarom może być ona z powodzeniem uprawiana na obrzeżach rabat oraz w pojemnikach, dekorując jesienne tarasy i balkony.

Miechunka peruwiańska (Physalis peruviana L.)

Nieco mniej dekoracyjne, ale równie piękne mieszki wytwarza miechunka peruwiańska, która uprawiana jest głównie ze względu na smaczne i coraz bardziej popularne na sklepowych pułkach mini jagody w ‘papierowej otoczce’.

Miechunka pomidorowa (Physalis philadelphica L.)

Miechunka pomidorowa to kolejna dekoracyjna roślina z rodziny psiankowatych. Miechunka pomidorowa charakteryzuje się szybkim wzrostem, w zależności od odmiany osiąga od 0,6 do 1,5 m. Jej owoce otacza dekoracyjny mieszek, który powiększa się wraz ze wzrostem jagody. Uprawiając miechunkę pomidorową warto zwrócić uwagę na odmiany o fioletowym wybarwieniu owoców. Polecanymi odmianami są ‘Purple’ i ‘Purple De Milpa’. Wytwarzają one purpurowe, wręcz czarne owoce w okresie ich pełnej dojrzałości.

Podczas uprawy zarówno miechunka peruwiańska jak i miechunka pomidorowa będą idealnie prezentować się na tle innych roślin. Mimo niepozornych kwiatów rośliny zachwycają pięknymi okrywami owoców, które z pewnością wzbudzą zaciekawienie obserwatorów.

Pęcherzyca pruinosa (Physalis pruinosa L.)

Physalis pruinosa L. jest często określana mniejszą siostrą miechunki peruwiańskiej. Niemcy nazywają ją ‘ananasową jagodą’, gdyż przypomina smakiem dojrzały i aromatyczny owoc ananasa. Z kolei łacińska nazwa gatunkowa ‘pruina’ oznacza szron i zapewnie nawiązuje do filcowato owłosionej torebki osłaniającej jagodę.

Datury (Datura L.)

Datura drzewiasta (Brugmansia)

Przykładem kolejnej rośliny z rodziny Solanaceae o ciekawych właściwościach ozdobnych jest datura drzewiasta (Brugmansja), nazywana popularnie ‘trąbami anielskimi’. Datura, ze względu na owalne, ciemnozielone liście oraz piękne i duże kwiaty polecana jest do uprawy w pojemnikach ustawionych na balkonie, tarasie oraz w ogrodzie. Ze względu na olbrzymie walory dekoracyjne zalecana jest ekspozycja rośliny jako soliter. Uprawiając daturę drzewiastą, należy pamiętać iż cała roślina jest silnie trująca. Uczulenie może powodować nawet kontakt z sokiem komórkowym wydzielanym przez roślinę z uszkodzonych tkanek.

Bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium L.)

Bieluń dziędzierzawa (Datura stramonium L.) to epekofit, czyli roślina która stosunkowo niedawno pojawiła się w naszej strefie klimatycznej i ze względu na sprzyjające warunki stała się pospolitą rośliną ruderalną. Dekoracyjne, duże, białe kwiaty bielunia wpływają na uprawę tej rośliny. Cała roślina ma silne właściwości narkotyzujące. Również sam zapach kwiatów bielunia wpływa odurzająco. Nasiona bielunia znajdują się w dużych, twardych torebkach z kolczastymi wypustkami, które po wysuszeniu mogą posłużyć jako susz dekoracyjny.

Tytoń oskrzydlony (Nicotiana alata L.)

Tytoń oskrzydlony (Nikotiana alata L.) to jednoroczna roślina, osiągająca do 80 cm wysokości. Kwitnie od czerwca do jesiennych przymrozków. Pachnące kwiaty, w zależności od odmiany mają barwę od kremowobiałej przez żółtą, różową, aż do fioletoworóżowej. Tytoń oskrzydlony idealnie nadaje się do uprawy na rabatach bylinowych, szczególnie w bliskim sąsiedztwie relaksacyjnych kącików.

Petunia ogrodowa (Petunia x hybrid)

Popularną rośliną ozdobną z rodziny psiankowatych jest petunia ogrodowa (Petunia x hybryda), która jest mieszanką dwóch gatunków petunii: Petunia axillaris i Petunia violacea. Barwne kwiaty petunii, pojawiające się na roślinach od maja do jesiennych przymrozków stanowią doskonałą dekorację kwietników i skrzynek balkonowych, a także ogrodowych rabat. Szczególną popularnością cieszą się odmiany petunii o długich, przewieszających się pędachsurfinie. Ze względu na wygląd surfinie prezentują się najlepiej w skrzynkach i wiszących doniczkach.

Nikandra miechunkowa (Nicandra physaloides L.)

Nikandra miechunkowa, wzdętka miechunkowa (Nicandra physaloides) uprawiana w Polskich ogrodach wygląda jak egzotyczna roślina o dzwonkowatych, lawendowych kwiatach oraz dekoracyjnych fioletowo-zielonych torebkach osłaniających owoc. Nikandra miechunkowa jest bardzo dekoracyjną oraz ekspansywną rośliną. Pozostawienie owoców na roślinie powoduje, iż nikandra może rozsiać się po całym ogrodzie. Ojczyzną nikandry jest Peru, gdzie roślina ta traktowana jest jako pospolity chwast. Ze względu na zawartość laktonów steroidowych odstrasza owady. Gdy nikandra miechunkowa zaschnie, jej łodygi z owocami można wykorzystywać do tworzenia suchych aranżacji

Tujałka zmienna (Salpiglossis sinuata L.)

Tujałka zatokowa, tujałka zmienna (Salpiglossis sinuata L.) to atrakcyjna, jednoroczna roślina o szerokim zastosowaniu. Polecana jest do uprawy na rabatach kwiatowych, w towarzystwie niższych roślin, które przysłonią jej długie pędy. Idealnie nadaje się do uprawy w skrzynkach i pojemnikach ustawionych na balkonie i tarasie. Ze względu na atrakcyjne kwiatostany może być uprawiana na kwiat cięty.

Jak wyeksponować dekorację z roślin psiankowatych?

Dekoracje z roślin psiankowatych można wykonywać niemal całym rokiem. Rośliny te wyglądają szczególnie atrakcyjnie latem. Jeśli tworzysz mieszaną rabatę możesz pomiędzy roślinami zasadzić dekoracyjną paprykę lub pomidorki koktajlowe. Mniejsze gatunki można wykorzystać do obsadzania donic. Z kolei rośliny o zwisających pędach jak petunie kaskadowe będą wyglądały najlepiej posadzone w wiszących koszach.

Donice z ozdobnymi paprykami i psiankami uprawianymi w domu dobrze jest wystawić latem na balkon lub taras. Z kolei zimą należy chronić rośliny przed zimnem i uprawiać w domu, najlepiej na jasnym parapecie okiennym.

Rośliny z rodziny psiankowatych stanowią ciekawą dekorację domu, ogrodu oraz balkonu. Warto pamiętać, iż większość gatunków z tej rodziny jest trująca. Dlatego jeśli chcesz stworzyć barwną i ciekawą kompozycję pamiętaj, aby była ona ustawiona poza zasięgiem zwierząt i małych dzieci, które mogłyby spożyć część rośliny lub jej owoce.

Czy rośliny psiankowate są trujące?

Niemalże wszystkie gatunki roślin należących do rodziny Solanaceae posiadają trujące związki – glikoalkaloidy. Najpopularniejszymi alkaloidami występującymi u roślin psiankowatych są: tomatyna i solanina. Według wielu badań ich podstawowym zadaniem jest ochrona roślin przed agrofagami, o czym świadczy kumulacja tych związków w uszkodzonych tkankach ziemniaka.

Glikoalkaloidy występują we wszystkich organach roślin psiankowatych, począwszy od korzenia przez łodygę, liście, kwiaty oraz niedojrzałe owoce. Sugeruje się, iż czynnikiem indukującym występowanie glikoalkaloidów jest światło. Zarówno zawartość tomatyny jak i solaniny w roślinach jest zależna od gatunku, odmiany, metody i stanowiska uprawy, a także stanu fizjologicznego rośliny. Tomatyna wykazuje zbliżone do solaniny działanie toksyczne, jest jednak od niej mniej trująca. Liczne badania prowadzone na myszach, wskazują iż śmiertelna dawka tomatyny wynosi 1000 mg na kg masy ciała. Niedojrzałe owoce pomidora jadalnego mogą powodować zatrucia u ludzi i zwierząt, dlatego przy spożywaniu mieszanek, konfitur i kiszonek z ‘zielonych pomidorów’ należy wybierać tylko te owoce, które osiągnęły już fazę ‘owoców zielonych wyrośniętych’.

Tworząc sezonowe dekoracje z udziałem owoców papryki ostrej warto zwrócić uwagę na jej wykorzystanie oraz stanowisko, w którym zostanie ona wyeksponowana. Aranżacji z ostrych papryk należy unikać w pomieszczeniach, w których będą mieć z nimi bezpośredni kontakt małe dzieci oraz zwierzęta. O ostrości owoców papryk świadczy zawartość alkaloidu – kapsaicyny, której zawartość jest ściśle powiązana z odmianą, a także fazą rozwoju rośliny. Najobficiej występuje w łożyskowej tkance, która podtrzymuje nasiono. Stąd przenika do innych tkanek owocu nadając mu specyficzny ostry smak. Obecność kapsaicyny wynika z ochrony roślin przed roślinożercami oraz grzybami.

Podsumowanie

Gatunki należące do rodziny Solanaceae to nie tylko popularne rośliny użytkowe takie jak: pomidor czy papryka. To także dekoracyjne rośliny, które uprawiane są ze względu na piękne kwiaty, barwne torebki oraz ciekawe pędy. Sposobów wykorzystania psiankowatych jest wiele. We florystyce i bukieciarstwie można wykorzystywać każdy element rośliny. Jednak na szczególną uwagę zasługują dekoracyjne mieszki gatunków z rodzaju Physalis, które można wykorzystać zarówno do żywych jak i aranżacji z kwiatów suchych, zarówno sezonowych i okolicznościowych.

Z kolei petunie ogrodowe czy tujałka zatokowa mogą być wykorzystane do tworzenia barwnych nasadzeń zdobiących balkony i tarasy oraz sezonowych obsadzeń koszy i donic. Możliwości dekoracyjnego zastosowania psiankowatych jest wiele. Należy jednak pamiętać, aby zachować szczególną ostrożność w pomieszczeniach i obiektach, w których zarówno dzieci jak i zwierzęta mogą mieć bezpośredni kontakt z tymi pięknymi roślinami.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Powrót
magnifiercrosschevron-down